Η φορεσία των αρματωμένων

Οι αρματωμένοι φορούνε την παραδοσιακή στολή του Μεσολογγίου. Το άσπρο, το κόκκινο και το μαύρο της μεσολογγίτικης ντυμασιάς, σε συνδυασμό με το ασημί της αρματωσιάς, δίνει αέρα επιβλητικότητας και λεβεντιάς. Τα ρούχα αυτά είναι τα περισσότερα φτιαγμένα στα γιαννιώτικα εργαστήρια λαϊκής τέχνης και τα περισσότερα είναι κειμήλια παλιών μεσολογγίτικων οικογενειών.

Η φορεσιά των αρματωμένων αποτελείται από τα εξής ρούχα και με τη σειρά που φοριούνται:

Σκάλτσες ή κάλτσες: Κατασκευάζονται από άσπρο βαμβακερό και σκεπάζουν τα πόδια από τον αστράγαλο ως τη μέση.

Σκαλτσοδέτες ή καλτσοδέτες: Έχουν χρώμα μαύρο και δένονται ακριβώς στο γόνατο. Καταλήγουν στη γάμπα με μικρή μαύρη φούντα.

Πουκάμισο: Είναι άσπρο, χασεδένιο με μανίκια πλατιά, πολύ ανοιχτά μπροστά και σουφρωμένα στο πάνω μέρος. Ο γιακάς είναι μικρός και χωρίς μύτες. Στο στήθος γίνονται δίπλες ή πιέτες. Κάθε αρματωμένος έχει τρία πουκάμισα. Το πρώτο για το πανηγύρι, το δεύτερο το φοράει στο μοναστήρι για τη θεία λειτουργία και το τρίτο για το τρισάγιο στο ιστορικό νησί της Κλείσοβας.

Ντουλαμάς: Επενδύτης από μαύρη τσόχα που φτάνει έως πάνω από το γόνατο. Τα σπιλιά του (μανίκια) είναι κολλημένα στην πλάτη, ανοιγμένα με κόκκινα σειρίτια, που εσωτερικά έχουν κόκκινη τσόχα. Κόκκινη είναι και η φόδρα του.

Σελάχι: Κατασκευάζεται από δέρμα και έχει 3-5 θήκες, στις οποίες οι αρματωμένοι βάζουν ορισμένα όπλα (κουμπούρια, μαχαίρια, κάμα, χαρμπί, πολύχρωμα μαντίλια, γαρδένιες, γαρίφαλα). Δένεται στη μέση του αρματωμένου με λουρίδα και είναι καλοκεντημένο.

Σκούφια: Έχει χρώμα μαύρο ή κόκκινο. Είναι φτιαγμένη από μεταξωτό ύφασμα και στολίζεται με μεταξωτά χάρσια, που ράβονται με μπερσίμι.

Τσαρούχια: Είναι τα παπούτσια του αρματωμένου. Κατασκευάζονται από δέρμα ζώων και στις μύτες έχουν μαύρες φούντες. Έχουν χρώμα μαύρο ή κόκκινο.

Τα άρματα δίνουν ξεχωριστή ομορφιά. Αρκετά απ’ αυτά είναι κειμήλια και φυλάγονται στα εικονίσματα. Αυτά που φορούν οι αρματωμένοι στο πανηγύρι είναι τα εξής:

Κιουστέκι: Ασημένιο κόσμημα που φοριέται στο στήθος πάνω από τον ντουλαμά σε σχήμα χιαστί με πολλές ασημένιες αλυσίδες. Οι τέσσερις άκρες θηλυκώνονται στους ώμους και στις μασχάλες. Τα πιαστήρια του έχουν σχήμα δικέφαλου αετού και στο κέντρο του έχει μία στρογγυλή ή τετράγωνη πλάκα σκαλιστή με παραστάσεις Αγίων, κυρίως του Αγίου Γεωργίου.

Φυσεκλίκι: Έχει σχήμα τριγωνικό φτιαγμένο από δερμάτινες λουρίδες και καταλήγει σε μια ασημένια παλάσκα. Το φορούν στο δεξί πάντα πλευρό και το δένουν με ζώνη από τη μέση. Αποτελείται από 3-5 σειρές στρογγυλά ή ρομβοειδή γαντζούδια στολισμένα με κόκκινες πέτρες.

Σουγιάς ή ασημοσουγιάς: Σκεπάζει το κάτω μέρος από τον ντουλαμά και είναι ασημένιος. Έχει ένα παράξενο εξάγωνο δίσκο στο κέντρο, που εικονίζονται παρα¬στάσεις Αγίων. Συγκρατείται από τρία πιαστήρια. Τα δύο θηλυκώνονται στη μέση και το τρίτο καρφώνεται στη ζώνη. Εικονίζονται πάντα Άγιοι, που προστάτευαν τους πολιορκημένους και είναι όλα στολισμένα μ’ ασημένια φλουριά.

Παλάσκες: Είναι ασημένιες και στερεώνονται από τη ζώνη του σελαχιού στο πίσω μέρος. Σ’ αυτές οι κλέφτες κι αρματολοί έβαζαν τα φυσέκια και τα βόλια για το καριοφίλι.

Πάλα: Σπαθί κυρτό και πλατύ που συμπληρώνει την αρματωσιά κυρίως των καπεταναίων και δένεται στο πλευρό.

Χαρμπί ή μασάκι: Είναι ασημένια βέργα με κυλινδρικό θηκάρι και χρησίμευε για το γέμισμα της πιστόλας. Το κρεμούν στο σελάχι.

Κάμα: Δίκοπο μαχαίρι ίσως ινδικής καταγωγής.

Κουμπούρι ή Πιστόλα: Είναι ασημένιο με πολλά στολίδια και έχει μία κάνη. Τοποθετείται στο σελάχι.

Την αρματωσιά συμπληρώνουν διάφορα μαχαίρια με ασημένια σκαλισμένη θήκη.